Zmiany REACH i CLP 2025–2026: co musi zrobić Twoja firma?

Poznaj kluczowe zmiany w rozporządzeniach REACH i CLP na lata 2025–2026. Sprawdź nowe klasy zagrożeń, koniec derogacji PCN i wymogi inspekcji PIP oraz Sanepidu.

Prawo chemiczne w Unii Europejskiej przechodzi największą transformację od czasu przyjęcia pierwotnych wersji rozporządzeń REACH i CLP. Lata 2025–2026 to okres, w którym kończą się kluczowe okresy przejściowe dla wcześniejszych nowelizacji, a w życie wchodzą nowe przepisy wynikające m.in. z rewizji rozporządzenia CLP (rozporządzenie UE 2024/2865) oraz rozporządzenia delegowanego wprowadzającego nowe klasy zagrożeń. Dla polskich przedsiębiorców oznacza to konieczność pilnej weryfikacji kart charakterystyki, oznakowania produktów oraz zgłoszeń do portalu PCN.

Niedopełnienie tych obowiązków wiąże się z ryzykiem sankcji finansowych nakładanych podczas kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Sanepid) oraz Państwowej Inspekcji Pracy (PIP).

Nowe klasy zagrożeń CLP: terminy w latach 2025–2026

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/707 wprowadziło do klasyfikacji CLP nowe kategorie zagrożeń, obejmujące:

• Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego (Endocrine Disruptors – ED) – w odniesieniu do zdrowia ludzkiego oraz środowiska,
• Właściwości PBT (trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne) oraz vPvB (bardzo trwałe i wykazujące bardzo dużą zdolność do bioakumulacji),
• Właściwości PMT (trwałe, mobilne i toksyczne) oraz vPvM (bardzo trwałe i bardzo mobilne).

W latach 2025–2026 upływają kluczowe terminy dostosowawcze. Od 1 maja 2025 r. nowe substancje wprowadzane do obrotu muszą być bezwzględnie klasyfikowane i oznakowane zgodnie z nowymi kryteriami ED, PBT i PMT. Z kolei dla mieszanin terminy te przypadają na lata 2026 (dla nowych formulacji) oraz 2028 (dla produktów już znajdujących się w łańcuchu dostaw). Przedsiębiorstwa muszą skontaktować się ze swoimi dostawcami i zweryfikować, czy surowce nie podlegają nowym klasyfikacjom.

Rewizja rozporządzenia CLP (UE) 2024/2865

Pod koniec 2024 r. przyjęto kompleksową rewizję rozporządzenia CLP. Wprowadza ona istotne novum w obszarze etykietowania i handlu chemikaliami, które wchodzi w życie etapami:

• Czytelność i formatowanie etykiet: Wprowadzono minimalne rozmiary czcionek, wymogi dotyczące interlinii oraz kontrastu tekstu na etykiecie chemicznej. Celem jest wyeliminowanie mikroskopijnych, nieczytelnych napisów na opakowaniach.
• Etykietowanie cyfrowe: Część informacji uzupełniających będzie mogła być przeniesiona na etykietę cyfrową (np. kod QR), jednak piktogramy, hasła ostrzegawcze i zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia muszą pozostać w formie fizycznej.
• Sprzedaż na odległość i e-commerce: Każda oferta sprzedaży mieszaniny stwarzającej zagrożenie w sklepie internetowym musi w widocznym miejscu prezentować wszystkie elementy etykiety (piktogramy, hasło, zwroty H). Dotyczy to zarówno platform B2B, jak i B2C.
• Sprzedaż ze stacji napełniania (refill): Uregulowano kwestie napełniania opakowań wielokrotnego użytku chemią gospodarczą i przemysłową, nakładając restrykcyjne obowiązki informacyjne na operatorów punktów napełniania.

Koniec okresu przejściowego dla zgłoszeń PCN (1 stycznia 2025 r.)

Z dniem 1 stycznia 2025 r. ostatecznie wygasła derogacja przewidziana w załączniku VIII do CLP dla mieszanin wprowadzonych do obrotu przed wejściem w życie wspólnego formatu PCN. Wszystkie mieszaniny stwarzające zagrożenie dla zdrowia lub stwarzające zagrożenia fizyczne, które były wcześniej zgłoszone wyłącznie w krajowym systemie (np. w polskim rejestrze prowadzonym przez Biuro do spraw Substancji Chemicznych – ELDIOM), muszą posiadać pełne zgłoszenie w formacie europejskim w portalu ECHA PCN oraz wygenerowany kod UFI umieszczony na etykiecie.

Ograniczenia REACH: PFAS, mikrodrobiny i diizocyjaniany

Równolegle z CLP zaostrzają się przepisy rozporządzenia REACH (załącznik XVII):

• Mikrodrobiny tworzyw sztucznych: Stopniowo wchodzą w życie zakazy wprowadzania do obrotu celowo dodawanych mikrodrobin plastiku w kolejnych sektorach (detergenty, kosmetyki, nawozy).
• Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS): Trwają zaawansowane prace nad horyzontalnym zakazem stosowania ponad 10 000 związków PFAS. Firmy powinny już teraz identyfikować obecność PFAS w swoich produktach i szukać alternatyw technologicznych.
• Diizocyjaniany: Choć obowiązek szkoleń wszedł w życie w sierpniu 2023 r., w latach 2025–2026 podlega on bezwzględnej kontroli PIP podczas inspekcji na stanowiskach pracy (np. przy piankach PU, klejach, lakierach).

Wymogi polskich organów: kontrole PIP i Sanepidu

Polskie organy nadzorcze intensyfikują kontrole pod kątem zgodności z REACH i CLP. Państwowa Inspekcja Pracy skupia się na:

• Aktualności kart charakterystyki (format zgodny z rozporządzeniem UE 2020/878),
• Prawidłowości oznakowania rurociągów, zbiorników i opakowań wtórnych na stanowiskach pracy,
• Przeszkoleniu pracowników narażonych na czynniki chemiczne i udokumentowaniu oceny ryzyka zawodowego.

Z kolei Państwowa Inspekcja Sanitarna i Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska (WIOŚ) weryfikują obecność kodu UFI na produktach konsumenckich i profesjonalnych, zgodność treści etykiety z sekcją 2 karty charakterystyki oraz legalność sprzedaży chemikaliów w internecie.

Lista kontrolna dla przedsiębiorcy na lata 2025–2026

1. Zweryfikuj zgłoszenia PCN: Upewnij się, że każda mieszanina wprowadzana do obrotu posiada aktualne zgłoszenie w ECHA PCN i przypisany kod UFI.
2. Zaktualizuj karty charakterystyki: Sprawdź, czy dostawcy przekazali SDS uwzględniające nowe klasy ED/PBT/PMT oraz zmiany w stężeniach granicznych.
3. Przeprowadź audyt etykiet: Dostosuj wielkość czcionek i układ graficzny do nowych wytycznych rewizji CLP.
4. Uzupełnij informacje w e-commerce: Dodaj pełne oznaczenia CLP do kart produktów w sklepach online.
5. Uporządkuj dokumentację w zakładzie: Zapewnij pracownikom dostęp do aktualnych kart charakterystyki w języku polskim oraz zweryfikuj zaświadczenia ze szkoleń (np. diizocyjaniany).

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy od 2025 roku muszę zmienić wszystkie kody UFI na swoich produktach?

Nie. Kod UFI zmienia się tylko wtedy, gdy modyfikacji ulega skład mieszaniny wpływający na jej profil toksykologiczny (zmiana tożsamości chemicznej składnika lub zmiana stężenia poza dozwolony przedział) bądź jej klasyfikacja zagrożeń. Jeśli skład pozostał bez zmian, istniejący kod UFI zachowuje ważność.

Co grozi firmie za brak kodu UFI na etykiecie po 1 stycznia 2025 r.?

Brak kodu UFI lub brak zgłoszenia do PCN stanowi naruszenie ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach. Sanepid może nałożyć karę pieniężną, nakazać wycofanie produktu z obrotu handlowego lub wstrzymać jego dystrybucję do momentu uzupełnienia dokumentacji.

Gdzie w karcie charakterystyki znajdę nowe klasy zagrożeń (ED, PBT, PMT)?

Informacje o nowych klasach zagrożeń znajdują się przede wszystkim w sekcji 2 (identyfikacja zagrożeń), sekcji 11 (informacje toksykologiczne – w tym właściwości zaburzające gospodarkę hormonalną u ludzi) oraz sekcji 12 (informacje ekologiczne – wyniki oceny PBT/vPvB, PMT/vPvM oraz wpływ ED na środowisko).

Czy etykieta cyfrowa zwalnia z obowiązku umieszczania etykiety fizycznej?

Nie. Etykieta cyfrowa stanowi jedynie uzupełnienie. Kluczowe elementy zapewniające natychmiastowe bezpieczeństwo – w tym piktogramy ostrzegawcze, hasło ostrzegawcze, zwroty H i P oraz dane kontaktowe dostawcy i kod UFI – muszą pozostać nadrukowane bezpośrednio na opakowaniu produktu.